LiveAtlas challenge 2026 draait op volle toeren
De LiveAtlas challenge van 2026 is nog in volle gang, maar de tussenstand liegt er niet om. Tellers hebben dit jaar niet alleen méér kilometerhoktellingen gedaan dan in heel 2025 maar ze zoeken bovendien steeds vaker juist de moeilijkste hokken op. Precies de plekken waar tellingen het hardst nodig zijn.
De LiveAtlas challenge motiveert tellers om ook de moeilijk bereikbare en ondergetelde hokken te bezoeken. Dat levert een betere landelijke dekking op en maakt verspreidingskaarten nauwkeuriger. Bovendien blijkt dat deze uitdagende hokken qua soortenrijkdom niet onderdoen voor de eenvoudigere gebieden. Wie nog wil bijdragen, vindt vooral in Limburg, Flevoland en Groningen volop kansen.
Wat is de challenge ook alweer?
In de challenge, in goed Nederlands: uitdaging, zijn alle kilometerhokken ingedeeld in vijf categorieën. Categorie 1 staat voor de goed bereikbare, gevarieerde en al vaak bezochte hokken; categorie 5 voor het andere uiterste: de meest geïsoleerde, ondergetelde en landschappelijk homogene (lees: vaak intensieve landbouw) hokken.
Hoe hoger de categorie, hoe waardevoller elke telling die er tóch wordt gedaan. Hoe hoger de categorie, hoe sneller je ook punten verdient voor de challenge. De challenge is er dus op gericht om de aandacht van tellers te verschuiven van de makkelijke naar de moeilijke hokken. Waarom zijn deze hokken waardevol: zij zorgen voor een brede ruimtelijke dekking, waardoor bijv. de modellen die Sovon gebruikt om verspreidingskaarten te maken, nauwkeuriger worden.
Recordtempo, en het jaar is nog niet om
Het aantal LiveAtlas-hoktellingen van een uur in een heel kilometerhok ligt in 2026 al hoger dan het totaal over heel 2025 – en dat terwijl we pas op de helft van het veldseizoen zitten (figuur 1). Daarmee koerst dit jaar af op een van de hoogste jaartotalen sinds de start van de reeks.
Het mooiste signaal zit niet in het totaal aantal tellingen, maar in de verdeling. Splitsen we de tellingen uit naar type – gewone, volledige LiveAtlas-tellingen tegenover gerichte kilometerhoktellingen van 1 uur – dan zien we een duidelijk patroon (figuur 2). In de laagste categorie (1) is slechts een klein aandeel een kilometerhoktelling; hoewel deze categorie wel het meest geteld wordt (niet iedereen doet mee aan de challenge). Maar naarmate de categorie oploopt, stijgt het aandeel gerichte hoktellingen fors. In de hoogste categorieën is méér dan de helft van alle tellingen een bewuste, gerichte kilometerhoktelling van een uur.
Met andere woorden: de moeilijke hokken worden niet bij toeval meegenomen, maar doelbewust opgezocht en de puntenverdubbelaar die wordt ingezet bij een kilometerhoktelling wordt actief nagestreefd.
Levert een telling in een lastig hok minder op? Nee. Het aantal soorten per kmhok-telling ligt in de hoogste categorieën niet lager dan in de laagste – het gemiddelde blijft over de hele reeks opvallend stabiel (figuur 3). Een telling in een categorie-5-hok is dus qua soortenrijkdom volwaardig.
Er is wél een subtiel maar veelzeggend verschil aan de bovenkant van de verdeling. De uitschieters – de tellingen met heel hoge soortenaantallen – komen vrijwel uitsluitend voor in de lagere categorieën. In de hoogste categorieën ontbreken die pieken; de verdeling is daar smaller en de bovengrens ligt lager. Dat sluit naadloos aan bij wat categorie 5 definieert: homogene, eentonige landschappen bieden nu eenmaal minder ruimte voor die uitzonderlijk soortenrijke telling. De typische telling is er even goed – de spectaculaire telling is er zeldzaam.
Nog volop kansen: Limburg, Flevoland en Groningen
Wie mee wil doen, hoeft niet ver te zoeken. In Limburg, Flevoland en Groningen bijvoorbeeld liggen nog volop hokken met veel punten voor de challenge te wachten (figuur 4). Op de kaarten kleuren de al getelde hokken paars; een aantal tellers is al enthousiast bezig geweest in terra incognita. De blauwe hokken zijn nog niet aan de beurt geweest dit jaar – en veel daarvan vallen in de hogere, waardevollere categorieën.
In Flevoland liggen kansen in de polders rond de Randmeren en in de Noordoostpolder. In Groningen wacht vooral het oosten en zuidoosten van de provincie nog op tellingen, weg van de al goed gedekte stad. In Limburg zijn er vooral nog veel punten te scoren in de Peel en Kempen. Voor wie een dagje veldwerk zoekt met maximale impact: hier maakt elke telling verschil.
