Friesland - nieuwsbrief april 2026
Vrijwilligers broedbiologie Gekraagde Roodstaart gezocht!
Kom en beleef het bijzondere, intieme coulisselandschap van Noordoost-Fryslan! We zijn op zoek naar vrijwilligers de mee willen doen aan veldonderzoek naar de broedbiologie van Gekraagde Roodstaarten in de Noardlike Fryske Wâlden (NFW).
De Gekraagde Roodstaart is een zangvogel dat naar landelijke maatstaven bovengemiddeld veel broedt in de houtwallen en houtsingels van de NFW. De soort is een typische houtwalvogel. In 2013 zijn we met Altenburg & Wymenga begonnen met een veldonderzoek naar de broedbiologie, met het doel erachter te komen welke eigenschappen van het coulisselandschap van de NFW nu belangrijk zijn en wat de relatie daarvan is met het gepleegde landschapsonderhoud.
We zoeken zoeken vrijwilligers die mee willen helpen met territoriumkartering en nestkastcontrole in twee gebieden in Noordoost-Fryslân. Het gaat om de periode eind maart tot in de zomer.
Nadere informatie bij Ernst Oosterveld: e.oosterveld@altwym.nl. Altenburg & Wymenga ecologisch onderzoek, Suderwei 2, 9269 TZ Feanwâlden.
Drukbezochte Sovon/FFF-Voorjaarsbijeenkomst
Op woensdag 11 maart vond in Grou de Sovon/FFF-Voorjaarsbijeenkomst plaats. Door een foute aanvangstijd in de uitnodiging zat de zaal op 19.15 uur al vol, terwijl toen eigenlijk de zaal open ging en er ruimschoots tijd was voor koffie. En omdat in die uitnodiging de onderwerpen van de avond buiten schot bleven, was het een verrassing wat de avond zou brengen.
Sjouke Scholten (Sovon) trapte af en presenteerde de plannen voor een nieuwe vogelatlas, waarvan het veldwerk in december start. Meinte Engelmoer (FFF) vertelde vervolgens over allerhande mooie ontwikkelingen omtrent FFF en haar tijdschrift Twirre. Ernst Oosterveld (Altenburg & Wymenga) deed een oproep voor vrijwilligers die mee willen werken aan het langlopende onderzoek aan broedende Gekraagde Roodstaarten in de Noardlike Fryske Wâlden. De eerste lezing van de avond kwam van Romke Kleefstra (Sovon) en die ging over hoe Bruine Kiekendieven op Schiermonnikoog in de afgelopen 10-15 jaar stilaan overschakelden van broeden in overjarig riet naar broeden tussen duindoorns. Waarom de kiekendieven dit doen is niet duidelijk, maar bijzonder is het wel, aangezien dit in Nederland en ook op andere eilanden amper voorkomt.
Na de pauze presenteerde Wender Bil (Altenburg & Wymenga) het onderzoek aan Porseleinhoenen wat met audiomoths wordt uitgevoerd. Bij dat onderzoek zal men komend voorjaar ook proberen Porseleinhoenen te zenderen om meer te weten te komen over hoe zij hun bewegen en waar ze overwinteren. Levi Deen (Van Hall Larenstein) sloot de avond af met een lezing over de prooiaanvoer van Zeearenden in de Alde Feanen op basis van beelden van Beleef de Lente. In de prooilijst domineerden jonge ganzen (vermoedelijk vrijwel alle Grauwe Ganzen, maar donsjongen lastig te onderscheiden van die van de Canadese Gans) en Brasem. Levi keek naar verschil in aanvoer van prooitype en biomassa tussen man en vrouw Zeearend. Over dit afstudeeronderzoek zal later dit jaar een artikel verschijnen in Limosa.
Al met al weer een geslaagde Sovon/FFF-avond, die we nu al bijna 35 jaar standaard organiseren. En dat blijven we doen!
Broedvogels van De Deelen
Vanaf het moment dat hij leerde lopen, komt Sovon-medewerker Romke Kleefstraal bijzonder graag in De Deelen. Sinds de jaren negentig voert hij er broedvogelmonitoring uit en in het voorjaar van 2025 karteerde hij er alle broedvogels. Daarover verscheen recentelijk een lijvig rapport in eigen beheer waarin niet alleen aandacht uitgaat naar de broedvogels in 2025, maar ook naar de lange reeksen die er van sommige broedvogels zijn. De Purperreiger is daar een van, waarvan in het rapport de trend sinds 1971 wordt weergegeven (!), inclusief habitatkeus en van de laatste 24 jaar ook de broedsuccessen. Langjarige reeksen, soms inclusief broedsuccessen, zijn er ook van bijvoorbeeld Grauwe Gans, Brandgans en Zwarte Stern. Daarnaast is er aandacht voor nieuwe broedvogels in het gebied, zoals Grote Zilverreiger en Cetti’s Zanger.
Broedende en territoriale Bonte Strandlopers in Noord-Nederland
Nestjes van Bonte Strandlopers in Nederland vinden is bepaald geen sinecure. Het laatste zekere broedgeval van de Bonte Strandloper in Noord-Nederland dateert van 1986 in het Lauwersmeergebied. Sindsdien zijn er wel regelmatig territoria vastgesteld in het Nederlandse Waddengebied, maar bleven nestvondsten uit, tot 2023. Een nest in het Lauwersmeergebied, 37 jaar na de laatste nestvondst, is aanleiding om in de nieuwe Limosa het voorkomen van territoriale en broedende Bonte Strandlopers in de Nederlandse Waddenzee en de noordelijke provincies eens op een rij te zetten. De Dollard en het Lauwersmeer blijken dan de belangrijkste broedgebieden te zijn, op basis van Bonte Strandlopers die afleidingsgedrag vertonen, wat duidt op de aanwezigheid van een nest of jongen.
