Meer ravennesten, meer jongen en overleving bij brand

Succesvol broedseizoen

Van alle gevonden broedgevallen was 75% succesvol. In totaal werden minimaal 375 uitgevlogen jongen geteld. Dat is niet alleen te danken aan het hogere aantal nesten, maar ook aan het relatief grote aantal jongen per succesvol nest. Bij geringde nesten kwam het gemiddelde uit op 3,72 jongen per succesvol nest — duidelijk hoger dan het langjarig gemiddelde van circa 3 jongen.

Opvallend was de grootte van een aantal broedsels: meerdere paren brachten vijf jongen groot, en in Flevoland werden zelfs twee nesten met zes jongen vastgesteld, beide in hoogspanningsmasten. Het voorjaar begon bovendien vroeg. Het gemiddelde legbegin lag op 23 februari, drie dagen eerder dan in voorgaande jaren. In Nederweert werd zelfs een legbegin rond 3 februari geschat — een nieuw record voor Nederland. 

Twee keer broeden?

Het jaar kende ook raadselachtige ontwikkelingen. In Meppel en Apeldoorn werden in november en december in hoogspanningsmasten nog actieve nesten met jongen gemeld. In Meppel zijn geen gegevens over een eerder broedsel op deze locatie, maar in Apeldoorn bracht een ravenpaar in het voorjaar al vier jonge Raven groot op hetzelfde nest. Omdat Raven tijdens het broeden ruien, zou twee keer broeden veel te veel energie kosten. Was het toch een ander koppel dat broedde op hetzelfde nest? De tijd zal leren of het ook in 2026 raak is.

Waar de grove den ooit de voorkeur had, winnen hoogspanningsmasten nu steeds meer aan populariteit: in 2025 bevond ongeveer een derde van de bekende nesten zich in deze kunstmatige constructies. Hoewel eerder werd gedacht dat broeden op masten veiliger was — bijvoorbeeld tegen boommarters — blijken de verschillen in broedsucces tussen bomen en masten kleiner dan verwacht. Mogelijk spelen roofvogels zoals de Oehoe hierbij een rol.

Kleurringen en terugmeldingen

In 2025 werden bij 50 nesten in totaal 186 jongen geringd, waarvan 176 met een kleurring. Sinds 2013 zijn 962 jonge Raven van een kleurring voorzien. Ongeveer één op de drie wordt later teruggemeld — een opvallend hoog percentage. In 2025 waren er 121 terugmeldingen van 90 verschillende Raven. De meeste meldingen betreffen jonge vogels die foerageren bij stortplaatsen, vooral rond Barneveld. Enkele vogels werden in broedparen teruggevonden, soms op aanzienlijke afstand (tot meer dan 80 kilometer) van hun geboorteplek. 

Raven trotseren bosbranden

Het droge en uitzonderlijk zonnige voorjaar leidde lokaal tot natuurbranden. Op de Ginkelse Heide bij Ede was het begin april raak, hierbij werd circa 500 bij 500 meter natuur getroffen. De brand kwam tot aan de rand van het nestperceel– en de rook trok richting het ravennest – en het was onduidelijk of de jongen het hadden overleefd. Bij de nestcontrole op 18 april werden echter twee jonge Raven gevonden, die vermoedelijk net vóór de brand waren geboren.

Een week later stond in de Loonse en Drunense Duinen een gebied van 600 bij 700 meter in brand, precies in het territorium van een broedpaar. Enkele dagen na de brand bleken de drie jongen de vuurzee te hebben overleefd. De brand bleek de kronen van de grove dennen, waar het nest zich bevond, niet te hebben bereikt. Op 25 april wist de werkgroep te melden dat de jongen op uitvliegen stonden. Eind mei werd de familie Raaf in volle gezondheid in de buurt waargenomen. 

Samenwerking Raaf en wolf op de Veluwe

Op de Veluwe leverde zenderonderzoek nieuwe inzichten op in de interactie tussen Raven en wolven. Gezenderde Raven bleken vaak als eerste aanwezig bij wolvenprooien. Camerabeelden toonden zelfs situaties waarin Raven actief rond een wolf vlogen en vocaliseerden, alsof zij de wolf aanspoorden tot actie. De relatie tussen beide soorten is complex. Raven profiteren van wolvenprooien als voedselbron. Tegelijkertijd zijn zij alert op kansen om zelf stukken prooi te bemachtigen. Het onderzoek laat zien hoe flexibel Raven inspelen op veranderingen in het ecosysteem.

Plastic in braakballen

Onderzoek naar voedselgebruik liet zien dat jonge Raven al snel vuilstortplaatsen bezoeken. Opvallend is dat dit gedrag niet primair door oudervogels wordt aangeleerd, maar vooral via andere jonge Raven — het belang van sociale jongerengroepen lijkt groot. Minder positief nieuws kwam van slaapplaatsen op de Veluwezoom, waar in braakballen naast haren, botresten en zaden ook plastic, metaal en glas werden aangetroffen.

Wilt u meer informatie over de Raaf in Nederland? U kunt via ravenwerkgroep@ziggo.nl in contact komen met de werkgroep.