Gelderse Vogelaarsdag 2026

Programma

• 9.00u. Inloop met koffie/thee; ontvangst; verdelen in excursiegroepen
• 9.30u. Vertrek naar excursielocaties (carpoolen)
• 10.00u Excursies

1. Buitenpolder het Munnikenland
2. Boezem van Brakel
3. Buitenpolder Heerewaarden
4. Nederhemert-Zuid

• 12.00u. Vertrek retour
• 12.30u. Lunch
• 13.30u. Presentaties
   
• 13.30u. Vogelatlas Bommelerwaard (Cassandra van Altena en Arnout de Mooij, Natuurwacht Bommelerwaard)
• 14.00u. Reigers in de Bommelerwaard (Coen van Tuijl, Natuurwacht Bommelerwaard)
• 14.30u. Bijeneters in Nederland en in Europa (Hilbert Folkerts, Werkgroep Bijeneters Nederland)
• 15.00u. pauze
• 15.30u. Jaar van de Steenuil (Theo Boudewijn, Stone - Steenuilenoverleg Nederland)
• 16.00u. Basiskwaliteit Natuur (Gert Ottens, Vogelbescherming Nederland)
   
• 16.30u. Borrel
• 17.30u. Sluiting

Excursies

1) Buitenpolder het Munnikenland

Na de herinrichting die werd afgerond in 2016 is dit voormalige landbouwgebied veranderd in een wetland van betekenis, met rietmoeras omringd door extensief beheerde hooilanden. Bij hoogwater overstroomt de Waal het gebied ten westen van de nieuw aangelegde Wakker Dijk. Het gebied herbergt territoria van een veelheid aan riet- en watervogels en akkervogels als gele kwikstaart en veldleeuwerik. De slechtvalken die broeden op de aangrenzende veevoederfabriek hebben er een goede menukaart aan.

2) Boezem van Brakel

Tussen de Batterij onder Brakel en de Batterij onder Poederoijen, twee forten die deel uitmaken van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, loopt de Nieuwendijk. Langs de dijk is een oud rietmoeras met enkele wielen. Dit voormalig inundatiegebied is belangrijk voor roerdomp, snor, waterral, bruine kiekendief en vele andere rietvogels. Er is een rijke flora en poelen bieden leefgebied voor amfibieën zoals de kamsalamander. Natura-2000-gebied.

3) Buitenpolder Heerewaarden

De Buitenpolder Heerewaarden is een gebied van historische betekenis. Hier was in de Tachtigjarige Oorlog het oude Fort Sint Andries gelegen, van waaruit de Spanjaarden Zaltbommel belegerden. Vroeger liep de Waal er bij hoogwater over in de Maas. Sinds de natuurontwikkeling tussen 1996 en 1998 kent het voormalige landbouwgebied een variatie van bos, waterplassen en ruigte, met een diverse vogelbevolking. Er is ook een zeer grote beverburcht te vinden.

4) Nederhemert-Zuid

Kasteel Nederhemert (14e eeuw, gerestaureerd) is gelegen in een oud kasteelbos, waar spechten, boomklevers, bosuilen en andere bosvogels vertoeven. Ook ooievaars en blauwe reigers hebben er nesten. Over de slotgracht vliegt de ijsvogel. De stinzenflora van sneeuwklokjes en winterakonieten geeft het bos een sprookjesachtige aanblik. In de wijdere omgeving is een aantrekkelijk kleinschalig landschap, dat bekendstaat om de patrijzen die hier nog in aardige aantallen voorkomen. Het is tevens leefgebied voor vogels als steenuil, kerkuil, ringmus en groene specht.

Lezingen

1) Vogelatlas Bommelerwaard (Cassandra van Altena en Arnout de Mooij, Natuurwacht Bommelerwaard)

In november 2025 heeft de Natuurwacht Bommelerwaard een vogelatlas van de Bommelerwaard gepresenteerd. In het boek worden de 151 broedvogels en wintervogels die in het gebied voorkomen beschreven, inclusief verspreidingskaartjes. Om tot dit resultaat te komen zijn drie jaar lang vogels geïnventariseerd in ieder kilometerhok. Cassandra en Arnout vertellen over de totstandkoming van het boek.

2) Reigers in de Bommelerwaard (Coen van Tuijl, Natuurwacht Bommelerwaard)

De Bommelerwaard kan met recht een reigerrijke regio genoemd worden. Er broeden hier meer blauwe reigers dan in de gehele Biesbosch. Vijf andere soorten reigers zijn jaarlijkse broedvogels in het gebied. De Kil van Hurwenen is de enige plek in Gelderland waar de grote zilverreiger tot broeden komt. De koereiger is een bijzondere nieuwkomer aan de andere kant van de Bommelerwaard, nabij Slot Loevestein. Coen vertelt over de soorten, hun verspreiding en de inventarisaties die grotendeels door hemzelf zijn uitgevoerd voor de vogelatlas van de Bommelerwaard.

3) Bijeneters in Nederland en in Europa (Hilbert Folkerts, Werkgroep Bijeneters Nederland)

Bijeneters hebben de afgelopen decennia hun Europese verspreidingsgebied sterk uitgebreid naar het noorden en het westen. Sinds 2010 zijn er ook jaarlijks enkele broedgevallen in Nederland. Het afgelopen jaar was een topjaar met 21 geregistreerde broedparen, waaronder de eerste broedende bijeneters die bekend zijn voor Gelderland. Hoe zal de toekomst eruit zien?  Hilbert Folkerts van de Werkgroep Bijeneters Nederland vertelt over de ecologie van de Bijeneter en de ontwikkelingen in Europa en in Nederland.

4) Jaar van de steenuil. Reproductie van de steenuil in de West-Betuwe en de Zuidoost Achterhoek: invloed van voedsel (Theo Boudewijn, Stone - Steenuilenoverleg Nederland)

De steenuilen is de West-Betuwe hebben een wisselend broedsucces, vooral in vergelijking met de goed onderzochte populatie in de Zuidoost Achterhoek. Voedsel lijkt hierbij een rol te spelen. Het recente camera-onderzoek van STONE Steenuiloverleg Nederland bevestigt dit. Wat is het effect hiervan op de steenuilpopulatie rond Culemborg.

5) Groene Bondgenoten & Basiskwaliteit in de praktijk (Gert Ottens, Vogelbescherming Nederland)

Groene Bondgenoten brengt mensen samen die hun omgeving groener, gezonder en biodiverser willen maken. Wij werken samen om (vrijwilligers)groepen te ondersteunen met kennis, inspiratie en praktische handvatten om natuur in je eigen omgeving meer ruimte te geven. Want natuur is niet iets dat alleen in natuurgebieden thuishoort, maar ook om ons heen. Daartoe gebruiken we Basiskwaliteit Natuur als ‘kapstok’, om de algemene soorten algemeen te laten blijven of worden.

Aanmelden

Aanmelden voor de dag is nodig in verband met de zaalcapaciteit en de lunch. Als je een excursie wilt volgen, geef dan een eerste en tweede keus op. We doen ons best om iedereen zoveel mogelijk bij de excursie van de eerste keus in te delen.