Populatie Kraanvogels blijft groeien
Sinds het eerste broedgeval in het Fochteloërveen in 2001 broedt de Kraanvogel al een kwart eeuw in ons land. Steeds meer nieuwe natuurgebieden verwelkomen deze bijzondere bewoner. Herman Feenstra, kraanvogelvolger van het eerste uur, zette de landelijke resultaten uit 2025 op een rij.
In 2025 zijn 81 paren vastgesteld (70 in 2024). Circa 45 bouwden een nest en legden eieren. Daaruit zijn minstens 39 kuikens geboren en 20 uitgevlogen. Het gemiddelde uitvliegsucces per broedpaar met legsel is 0,44 per paar. Waarschijnlijk is dat voldoende om de populatie op peil te houden, al is het wel de vraag hoe groot de impact van de recente uitbraak van hoogpathogene vogelgriep op het aantal Kraanvogels zal zijn.
Foto boven: Rudmer Zwerver
Drenthe en Friesland
Al vroeg in het voorjaar kwamen meldingen van zakkende waterstanden en drooggevallen broedplaatsen. Droogte maakt broedgebieden makkelijk bereikbaar voor grondpredatoren en vergroot de kans op predatie van eieren en kuikens. Een deel van de 54 paren in Drenthe en Friesland begon niet eens met broeden door de droogte: 23 paren waren wel territoriaal, maar broedden niet. De overgebleven 31 broedparen met een legsel brachten 12 jongen groot (0,39 jong per paar).
De reproductie in de kerngebieden Dwingelderveld (0), Drents-Friese Wold (1) en Fochteloërveen (4) was gering. Het Fochteloërveen scoorde nog redelijk met 4 uitgevlogen jongen. Sinds de Fochteloërveenweg is afgesloten voor gemotoriseerd verkeer, kunnen families Kraanvogels er veilig oversteken. Het Bargerveen sprong er positief uit met twee broedparen en 3 uitgevlogen jongen. Daarnaast vlogen er kuikens uit in de omgeving van Norg (3) en het Hart van Drenthe (1).
Groei in Overijssel
Het aantal broedgebieden in Overijssel neemt toe. Naast de wat grotere hoogveengebieden: Engbertsdijksvenen, Wierdense Veld en Haaksbergerveen duiken nieuwe paren op in kleinere gebieden. Op verzoek en gezien de kwetsbaarheid worden niet alle locaties genoemd. In totaal werden zes territoriale paren en negen broedparen gemeld. Er vlogen 6 jongen uit en het broedsucces per paar was met gemiddeld 0,67 beter dan in Drenthe en Friesland.
Gelderland, Brabant en Limburg
Ook in Gelderland neemt het aantal gebieden waarin Kraanvogels broeden toe. Er werden 5 territoriale en 4 broedparen geteld. Het broedsucces was slecht met 1 uitgevlogen kuiken in het Korenburgerveen. In Brabant en Limburg ging het om twee territoria en één broedpaar en vloog 1 kuiken uit.
Meldingen vanaf nu via Sovon
25 jaar lang maakte Herman Feenstra met hulp van een netwerk van vrijwilligers een jaaroverzicht van de broedpopulatie Kraanvogels in Nederland. Ook hield hij de website kraanvogels.net bij. Herman heeft aangegeven een stap terug te doen en draagt de coördinatie van het verzamelen van kraanvogelmeldingen over aan Sovon. Feenstra: 'Na een periode van 25 jaren stop ik met het landelijk overzicht en richt me verder op het Fochteloërveen. Via deze weg wil ik de kraanvogelwachters bedanken voor de fijne samenwerking en hun inzet en het doorgeven van alle waarnemingen. Blijf uw waarnemingen doorgeven aan Sovon, zodat het jaaroverzicht compleet blijft.'
Waarnemingen van broedverdachte paren kunnen worden gemeld via het project Zeldzame broedvogels. Handige tips om het gedrag van Kraanvogels te interpreteren zijn te vinden onder de telrichtlijnen. Alle meldingen blijven geheim. In overzichten worden de broedregio's of gebieden wel vermeld, maar zonder precieze locaties om verstoring te voorkomen. We danken Herman voor zijn jarenlange inzet om de Nederlandse populatie Kraanvogels te volgen.
