Opvallend veel Kwartels in Nederland
Dit voorjaar en deze zomer laat de Kwartel zijn kenmerkende roep op opvallend veel plekken in Nederland horen. De soort duikt niet alleen op in de bekende gebieden, maar verschijnt ook in regio's waar hij normaal schaars is of in sommige jaren zelfs helemaal ontbreekt. Ook in de ons omringende landen worden bovengemiddeld veel Kwartels gemeld. Alles wijst erop dat 2026 een uitzonderlijk kwarteljaar wordt.
De toename lijkt het gevolg van een combinatie van gunstige weersomstandigheden en de bijzondere levensstrategie van de soort. Kwartels zijn opportunistische broedvogels en spelen snel in op veranderingen in het landschap en weer. Warme omstandigheden maken noordelijk gelegen gebieden aantrekkelijk, terwijl droogte en vroege oogsten in Zuid-Europa geschikte broedgebieden juist minder geschikt maken. Daardoor trekken veel vogels verder noordwaarts op zoek naar plekken met geschikt habitat.
Jonge vogels beginnen opnieuw in Noordwest-Europa
Bij Kwartels speelt bovendien een opvallend fenomeen dat bij weinig andere Nederlandse broedvogels zo sterk voorkomt. Jonge vogels die eerder datzelfde jaar in Zuid-Europa zijn geboren, kunnen gedurende de zomer honderden kilometers naar het noorden trekken. Een deel van deze eerstejaars vogels onderneemt vervolgens in Noordwest-Europa, waaronder Nederland, zelfs nog een eerste broedpoging. Deze noordwaartse zomerverspreiding laat de aantallen Kwartels in sommige jaren plotseling sterk toenemen en doet de soort zelfs op onverwachte locaties opduiken. Dat maakt de Kwartel tot een bijzonder flexibele broedvogel. In plaats van vast te houden aan één broedgebied, kan de soort binnen één seizoen nieuwe kansen benutten wanneer de omstandigheden elders gunstig zijn. Zo beïnvloeden lokale weersomstandigheden, voedselbeschikbaarheid en de ontwikkeling van gewassen de verspreiding van de soort sterk.
'Kwik-me-dit'
Hoewel Kwartels meestal verborgen leeft tussen granen, kruidenrijke akkers en graslanden, verraden mannetjes hun aanwezigheid met de karakteristieke, ver dragende roep ‘kwik-me-dit’. Juist in jaren als deze loont het om tijdens warme avonden, vroege ochtenden of ‘s nachts te luisteren. Op veel plaatsen maak je momenteel veel meer kans dan gemiddeld om een Kwartel te horen.
Hoe ontwikkelt het broedseizoen zich verder?
Of het uitzonderlijke kwarteljaar ook leidt tot een bovengemiddeld broedsucces, zal enigszins onduidelijk blijven. Het is onbekend in hoeverre de bij ons opduikende Kwartels daadwerkelijk en met succes tot broeden komen. Duidelijk is wel dat de soort opnieuw laat zien hoe dynamisch de verspreiding kan zijn en hoe snel hij inspeelt op gunstige omstandigheden in Europa.
