De Rosse Stekelstaart in Nederland in 2025
De Rosse Stekelstaart staat op de Unielijst van invasieve exoten vanwege het risico op hybridisatie met de wereldwijd bedreigde witkopeend. Daarom monitoren EU-landen hun populaties. In Nederland voert Sovon jaarlijks een landelijke wintertelling uit, waarvan hier de resultaten en populatiestatus worden besproken.
De Rosse Stekelstaart staat op de Unielijst van invasieve exoten vanwege het risico op hybridisatie met de in Zuid-Europa inheemse en op wereldschaal bedreigde Witkopeend. Om te voorkomen dat de soort zich vestigt in de broedgebieden van de Witkopeend, moeten EU-lidstaten met wilde populaties van Rosse Stekelstaarten maatregelen nemen. Ook in Nederland komt een wilde populatie Rosse Stekelstaarten voor. Om de ontwikkelingen daarin te volgen voert Sovon in het kader van het Netwerk Ecologische Monitoring elke winter een landelijke telling uit. In deze bijdrage doen we verslag van die telling en gaan we in op de populatiestatus van de soort.
Winteraantallen
Omdat een groot deel van de Rosse Stekelstaarten zich in de wintermaanden verzamelt op vaste pleisterplaatsen op plassen of in moerasgebieden, is dit een goede gelegenheid om een beeld te krijgen van de aantallen in Nederland. In december 2025 verrichtte Sovon voor de negende keer sinds 2011 een landelijke telling van de Rosse Stekelstaart. Deze resulteerde in 31 exemplaren verspreid over tien gebieden (figuur 1). Een jaar eerder werden er nog tweemaal zoveel geteld. De hoogste aantallen werden vastgesteld in 2021 en 2022, toen er respectievelijk 112 en 108 Rosse Stekelstaarten werden aangetroffen. Daarna tekende zich een forse afname af, met 75 exemplaren in 2023 en 62 in 2024. Ten opzichte van 2021 lag het aantal individuen in 2025 dus circa 72% lager (figuur 2). De enige omvangrijke groep (15 exemplaren) in 2025 werd aangetroffen op het Volkerak bij Oude Tonge (figuur 1).
Broedvogelaantallen
Rosse Stekelstaarten broeden jaarlijks in Nederland op plassen en in moerasgebieden. De soort wordt weliswaar niet systematisch landelijk geteld, maar doorgegeven waarnemingen aan Sovon of op waarnemingenportals geven wel een indruk van het voorkomen. In 2025 werden van slechts drie locaties broedterritoria gemeld: het Volkerak, het Wolderwijd en Polder Arkemheen. Dit is fors minder dan het gerapporteerde aantal van 11 territoria in 2024 en de 14 territoria uit 2023. Dit beeld suggereert eveneens een afname van de aantallen.
Evaluatie
De belangrijkste verklaring voor de afname ligt in bestrijdingsmaatregelen die zijn getroffen tegen de Rosse Stekelstaart. Zo heeft er vanaf de winter van 2022/23 aanzienlijk meer afschot plaatsgevonden dan in de jaren daarvoor. Hierdoor daalde het aantal op de Loenderveense Plas bijvoorbeeld van 84 in december 2022 naar slechts 5 in december 2025 (figuur 2). De soort lijkt dus op zijn retour in Nederland.
De kans op aanwas van de populatie door nieuwe ontsnappingen uit watervogelcollecties is door het fokverbod sinds 2016 afgenomen. Ook instroom uit omliggende landen is minder waarschijnlijk geworden. De soort is in omliggende landen zeer zeldzaam in het wild. De grote populatie in Engeland is door een bestrijdingscampagne gereduceerd van 6.000 vogels in 2000 tot slechts tien vogels in 2026.
Waarnemingen kunnen worden doorgegeven via: waarneming.nl of telmee.nl.
Kijk op exoten
Dit artikel verscheen in de nieuwsbrief Kijk op Exoten. Deze nieuwsbrief maakt onderdeel uit van het Signaleringsproject Exoten, dat op initiatief van het Team Invasieve Exoten (Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit) is opgestart.
André van Kleunen
Senior adviseur vogelecologie
